Tecahül-i arif söz sanatı bir nükte yapmak amacıyla bilinen bir şeyi bilmezlikten gelmektir.

ÖRNEK: “?akaklarıma kar mı ya?dı ne var
Benim Allah’?m bu çizgili yüzı ”

2. açıklama

TECÂHÜL – ? ÂR?F ( B?LMEZL?KTEN GELME ): Bir anlam inceli?i yaratmak ya da nükte yapmak için, ?airin, çok iyi bildi?i bir şeyi bilmiyor görünerek söz söylemesine tecâhül -i ârif denir.

ÖRNEKLER

“Yılın ilk karı ya?d?
?yice kısaldı günler
Ölülerimiz ü?ür mü ki?”

Son dizede ?air ölülerin ü?ümediklerini bildikleri halde,sorudan
yaralanarak bu durumu bilmezlikten geliyor.

“Sözü yazdımdı da kalm?? öbür entaride
Va’diniz bûse mi vuslat mı unuttum ne idi”

VAAD : herhangi bir konuda söz vermek , BUSE : öpücük ,
VUSLAT : kavu?ma
?air, sevgilisinin kendisine buse mi vuslat sözü mü verdiğini unuttu-
?unu belirterek bildi?i bir gerçeği bilmezlikten geliyor.

“Ey ?ûh Nedimâ ile bir seyrin i?ittik
Tenhaca var?p Göksu’ya i?ret var içinde”

?ÛH : çılgın , TENHACA : gizlice , ??RET : yeme içme
Bu beyitte,sevgili ile Göksu’ya gezmeye giden de Nedim,bunu başkasından i?itmi? gibi bibi söyleyen de Nedim’dir.

“Âb-? gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem
Yâ muhît olmu? gözümden günbed-i devvâre su”

( Bilmiyorum, dönen kubbe “gökyüzü” kendili?inden mi su rengindedir;
yoksa göz ya?larım mı gökyüzünü kaplam??tır. )

Fuzuli bu beytinde, gökyüzünün niçin su renginde olduğunu bilmediğini söyleyerek, döktü?ü göz ya?larının gökleri kaplaması nedeniyle böyle olabileceği ihtimalini ileri sürüyor. Do?al olarak ?airin gökyüzünün niçin su renginde olduğunu bilmemesi imkânsız; fakat böylece ne kadar çok a?lam??, çok gözyaşı dökmü? olduğunu nükteli bir tarzda belirtmi? oluyor. Bu beyitte tecâhül-i ârif ile mübala?a da vardır.

Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz

1- “Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mâh?m
Kurbanın olam var mı benim bunda günah?m”
2- “Dün gece yoktu ki / Bu da? buraya nasıl gelmiş? ”
3- “Çördükler,cevizler, i?deler
Gidin bakın gölgeleri orda m?? ”
4- “?akaklarıma kar mı ya?dı ne var
Benim Allah’?m bu çizgili yüzı ”
5-Sular mı yandı neden tunca benziyor mermerı ”
6- “Arzu dolu,yaşamak dolu
Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyanı ”
7- “Su insanı bo?ar, ate? yakarm??
Her do?an günün bir dert olduğunu
İnsan bu ya?a gelince anlarm??.”